Bältenas och graderingarnas betydelse i ITF-taekwon-do
Från vitt bälte till stormästare: Taekwon-dos graderingssystem omfattar 10 kupgrader och 9 dangrader, var och en med sin egen symbolik och betydelse. Vi förklarar vad varje bältesfärg representerar och vilka få stormästare som någonsin har nått 9:e dan.
Taekwon-do har, liksom många andra kampsporter, ett pedagogiskt system som delvis bygger på en hierarkisk rangordning.
De olika graderna som man kan uppnå i Taekwon-do uttrycker inte bara tekniska färdigheter, utan fungerar även som motivation för Taekwon-do-utövaren att hela tiden lära sig mer. I Taekwon-do finns 10 kupgrader (färgade bälten) och 9 dangrader.
Man börjar med 10:e kup, vitt bälte, och kan efter några års träning nå första dan, svart bälte, eller ännu högre.
En vanlig missuppfattning är att alla med svart bälte skulle vara stormästare. När man har uppnått 1:a dan har man bara börjat sin väg.
Elevens grad avgör också hans eller hennes plats i salen; den högst graderade står längst fram till höger och den lägst graderade längst bak till vänster. Även detta ger eleven en psykologisk impuls: man strävar efter att erövra den eftertraktade platsen längst fram till höger.
Stormästare (9:e dan)
I ITF:s hierarki får man titeln mästare (sahyunim) när man uppnår 7:e dangraden och titeln stormästare (sasun) vid 9:e dangraden. Detta är den högsta möjliga graden inom ITF Taekwon-do.
Fram till general Chois död hade denna grad endast tilldelats några få personer, däribland general Choi Hong Hi själv (†2002), Sasung Park Jung Tae (†2002), Sasung Park Jong So (†2021), Sasung Hwang Kwang Sung (†2023), Sasung Rhee Ki Ha, Sasung Leong Wai Meng och Sasung Charles Sereff (†2022).
Några andra stormästare och pionjärer med hög grad är: den avlidne stormästaren Park Jung Tae (avled 2002, pionjär inom ITF och grundare av GTF), Jhoon Rhee och Hee Il Cho (grundare av AIMA).
Bältesfärger
Gradssystemet i taekwon-do omfattar 10 kupgrader och 9 dangrader. Kupgraderna motsvarar varsin färg. Det svarta bältet erhålls vid 1:a dan, och därefter kan man fortsätta upp till 9:e dan. 9 eftersom det är det högsta ensiffriga talet.
10:e/9:e kup (vitt bälte): Det vita bältet står för själens och sinnets oskuld. Eleven är som ett oskrivet blad och står i början av den långa vägen inom taekwon-do. Vitt betyder oskuld, renhet och upplysning.
8:e/7:e kup (gult bälte): Gult är solens färg, som ger näring åt växten. Utan solen kan växten inte fortsätta växa. Metaforiskt i taekwon-do betyder detta att eleven måste följa solens väg (lärarens väg) för att växa.
6:e/5:e kup (grönt bälte): Det gröna bältet står för växten som utvecklas. Rötterna har slagit rot och en grund har lagts för fortsatt utveckling. Det symboliserar strävan efter kunskap för att fortsätta växa och göra taekwon-do till sitt eget.
4:e/3:e kup (blått bälte): Blått är himlens färg, som den växande växten sträcker sig mot. Himlen är stor och symboliserar taekwondoutövarens stadiga utveckling.
2:a/1:a kup (rött bälte): Rött är farans färg. Eleven behärskar redan taekwon-do-teknikerna fysiskt väl, men måste se upp för faror som onödig aggressivitet, förlust av självbehärskning och kontroll. Den mentala delen av taekwon-do börjar nu träda in. 1:a–9:e dan (svart bälte): Det svarta bältet återspeglar världsalltet och universum. Universum är enormt, liksom den fullständiga kunskapen om kampsporten. Först nu börjar vägen, och taekwondoutövaren måste se till att inte gå vilse i det enorma mörkret.
De zes hoofdkleuren in één overzicht
Bandkleur
Traditionele betekenis
Wit
Een open begin en ruimte om te leren.
Geel
De aarde waarin de basis wortelt.
Groen
De plant die verder groeit.
Blauw
De hemel waarnaar de groeiende plant reikt.
Rood
Vaardigheid verbinden met beheersing en verantwoordelijkheid.
Zwart
Rijpheid, vaardigheid en een nieuwe fase van leren.
Van begin naar de eerste dan
De tien kupgraden op volgorde
Graad
Band en streep
Plaats in de leerweg
10e kup
Wit
Het begin van de kupgraden.
9e kup
Wit met gele streep
Tussenstap richting geel.
8e kup
Geel
De basis krijgt vorm.
7e kup
Geel met groene streep
Tussenstap richting groen.
6e kup
Groen
Groei en verdere ontwikkeling.
5e kup
Groen met blauwe streep
Tussenstap richting blauw.
4e kup
Blauw
Verdieping en een bredere horizon.
3e kup
Blauw met rode streep
Tussenstap richting rood.
2e kup
Rood
Vaardigheid en beheersing.
1e kup
Rood met zwarte streep
Laatste kupgraad vóór de eerste dan.
Wit: ruimte om te beginnen
Geel: de aarde waarin de basis wortelt
Groen: groei krijgt vorm
Blauw: de horizon wordt breder
Rood: vaardigheid vraagt om beheersing
Zwart: verder bouwen op je fundament
De zwarte band als nieuw begin
Een uitleg uit de traditie
In zijn artikel uit 2006 verbindt instructeur Jamie Moore de zwarte band met rijpheid en vaardigheid. Hij verwijst daarbij naar de uitleg van Choi Hong Hi uit 1999.
De rol van een voorbeeld
Moore vertelt over een nieuwe zwarte band die pas door de bewondering van een jongere leerling ervaart wat zijn nieuwe rol betekent. De betekenis ontstaat ook in wat je voor anderen zichtbaar maakt.
Verder leren
De eerste dan opent een fase waarin de beoefenaar de opgebouwde basis verder onderzoekt en verdiept. Die gedachte staat centraal, naast de erkenning voor wat al is bereikt.
Herkenning van de drager of de traditie, naast de graadaanduiding.
Een verdere leerweg
De dangraden en hun titels
Dangraad
Titel/rang
Nadruk in de ontwikkeling
1e–3e dan
Assistent-instructeur (boosabum)
De opgebouwde vaardigheid verder verfijnen.
4e–6e dan
Instructeur (sabum)
Lesgeven en het verder dragen van kennis.
7e–8e dan
Meester (sahyun)
Ervaring en waarden doorgeven.
9e dan
Grootmeester (sasung)
Een langdurige bijdrage en het begeleiden van anderen.
Graden als een doorlopende opleiding
Een vergelijking van Han Sam Soo
In 2013 vergelijkt Han Sam Soo de gekleurde banden met de voorbereiding in het onderwijs en de eerste dangraden met het verder verdiepen van kennis.
Van vaardigheid naar doorgeven
Bij hogere graden verschuift zijn nadruk naar lesgeven, waarden doorgeven en anderen begeleiden. De rang krijgt zo betekenis in een bijdrage aan de hele Taekwon-do-gemeenschap.
Samen verder leren
De vergelijking maakt de samenhang tussen ervaring, leren en verantwoordelijkheid concreet. Een volgende graad bouwt voort op het geleerde en geeft tegelijk ruimte om de ontwikkeling van anderen te ondersteunen.
Voetbeschermers voegen demping rond de voet toe tijdens sparring en contactoefeningen met traptechnieken.
Kup, dan en de betekenis van je band
Veelgestelde vragen over bandkleuren en graduaties
Wat is de volgorde van de banden in ITF Taekwon-do?
De zes hoofdkleuren zijn wit, geel, groen, blauw, rood en zwart. Binnen de kupgraden zijn er tussenstappen met een streep in de volgende kleur. Zo loopt de weg van 10e kup met een witte band via 1e kup met een rode band en zwarte streep naar de eerste dan.
Wit staat voor het open begin. Geel verwijst naar de aarde waarin de basis wortelt, groen naar groei en blauw naar de hemel waarnaar de plant reikt. Rood benadrukt beheersing en verantwoordelijkheid. Zwart verbeeldt rijpheid en vaardigheid en markeert een nieuwe fase waarin het leren verdergaat.
Kupgraden vormen de eerste reeks en tellen terug van 10e naar 1e kup. De dangraden beginnen daarna bij 1e dan en lopen op tot 9e dan. Kup wordt ook geschreven als gup. Bandkleur en eventuele strepen maken de kupgraad zichtbaar; op een zwarte band kan de dangraad met Romeinse cijfers worden aangegeven.
Een kleurstreep geeft een tussenstap richting de volgende hoofdkleur aan. De 9e kup draagt wit met een gele streep, de 7e kup geel met groen, de 5e kup groen met blauw, de 3e kup blauw met rood en de 1e kup rood met zwart. De hoofdkleur blijft behouden terwijl de volgende stap al zichtbaar wordt.
De eerste zwarte band, 1e dan, laat zien dat een fundament in Taekwon-do is opgebouwd. De traditionele uitleg verbindt zwart met rijpheid en vaardigheid. Het is een moment om trots op te zijn en tegelijk een nieuw vertrekpunt voor verdere verdieping, regelmatig oefenen en het ontwikkelen van meer inzicht.
Binnen de gebruikelijke ITF-indeling hoort de titel grootmeester (sasung) bij 9e dan. Bij 1e tot en met 3e dan hoort de titel assistent-instructeur (boosabum), bij 4e tot en met 6e dan instructeur (sabum) en bij 7e en 8e dan meester (sahyun). De eerste zwarte band is dus het begin van een verdere reeks graden. Formele les- en examenbevoegdheden hebben daarnaast hun eigen opleiding en certificering.
De band wordt volgens de ITF-traditie eenmaal om de taille gedragen en aan de voorzijde geknoopt. Een passende lengte helpt om de band verzorgd te knopen, met ruimte voor prettig ademen en bewegen. Samen met de witte jas en broek vormt de band het uniform en maakt hij de graduatie zichtbaar.
Een graduatie-examen brengt samen wat tijdens een langere periode van oefenen is opgebouwd. Afhankelijk van de graad en het programma kunnen bijvoorbeeld basistechnieken, tul, oefeningen met een partner en theorie aan bod komen. Een geslaagd examen erkent de ontwikkeling en geeft een nieuw vertrekpunt voor de volgende trainingen.
