Wushu

Van traditionele krijgskunst naar moderne sport

Chinese krijgskunsten bestaan uit veel regionale stijlen en overdrachtslijnen. Historische benamingen veranderden door de eeuwen heen: bīng jìqiǎo verwees in vroege bronnen naar militaire vechtvaardigheden, Wǔ Yì naar krijgskunst en guóshù werd in de twintigste eeuw gebruikt voor nationale kunsten.

Na de oprichting van de Volksrepubliek China in 1949 probeerde de overheid de zeer uiteenlopende tradities te standaardiseren voor lichamelijke opvoeding, onderzoek en sport. Vanaf de jaren 1950 werden nationale curricula en verplichte vormen ontwikkeld. Daarbij werden elementen uit onder meer Shaolin, Changquan, Nanquan en Tai Chi in een modern sportsysteem samengebracht.

In 1958 werd de eerste nationale Wushu-organisatie voor training en competitie ingericht. In 1979 werd een speciale taskforce voor onderwijs en beoefening opgericht en in 1986 ontstond het Chinese onderzoeksinstituut voor Wushu. Vanaf de jaren 1970 reisden Chinese teams internationaal, waardoor modern Wushu wereldwijd bekend werd.

Deze ontwikkeling betekent niet dat traditionele Kung Fu-stijlen verdwenen. Traditionele lijnen en modern Wushu bestaan naast elkaar, soms binnen dezelfde school en soms als duidelijk verschillende trainingswerelden.

International Wushu Federation

De International Wushu Federation, IWUF, werd in 1990 opgericht als internationale sportkoepel. De federatie organiseert onder meer de World Wushu Championships en ondersteunt de internationale regels voor taolu en sanda.

Moderne wedstrijdonderdelen

Taolu

Taolu zijn vaste of zelf samengestelde routines met ongewapende technieken en wapens. Atleten worden beoordeeld op bewegingskwaliteit, technische uitvoering, moeilijkheidsgraad, balans, ritme, snelheid, kracht en presentatie. Sinds de internationale regelhervorming van 2003 telt de moeilijkheidsgraad als afzonderlijk onderdeel mee; individuele routines werden vanaf de wereldkampioenschappen van 2005 de standaard.

Duo- en groepsonderdelen heten duilian en jiti. Duilian gebruikt afgesproken gevechtsvormen met of zonder wapens. Jiti vraagt synchroon bewegen en kan met muziek worden uitgevoerd. Traditionele en niet-standaard routines worden volgens het betreffende reglement beoordeeld en vallen niet altijd onder dezelfde moeilijkheidsscore.

Sanda

Sanda, ook yundong sanda of jingzheng sanda genoemd, is de full-contactdiscipline van modern Wushu. De sport combineert Chinese bokstechnieken met trappen, worpen, takedowns en elementen uit Shuai Jiao en andere Chinese grapplingmethoden.

Wedstrijden kunnen plaatsvinden in een ring of op een verhoogd leitai. Punten worden verdiend met duidelijke stoten, trappen, worpen en het buiten de wedstrijdvloer brengen van de tegenstander. Amateurregels gebruiken doorgaans meer bescherming; professionele formats kunnen knieën en ellebogen toestaan. De regels verschillen per bond, leeftijd, klasse en evenement.

Traditioneel Wushu en modern Wushu

Traditioneel Wushu bestaat uit stijlen met eigen geschiedenis, lerarenlijnen, vormen, wapens en toepassingen. Voorbeelden zijn Baguazhang, Bajiquan, Chaquan, Chuojiao, Ditangquan, Fanziquan, Houquan, Huaquan, Piguaquan, Tang Lang, Tongbeiquan, Xingyiquan, Ying Zhao Pai en Zuiquan.

Modern Wushu gebruikt gestandaardiseerde wedstrijdcategorieën en waardeert onder meer snelheid, moeilijkheid, flexibiliteit, sprongen, acrobatiek en presentatie. De twee werelden overlappen soms, maar een spectaculaire taolu-routine bewijst niet automatisch dat alle traditionele toepassingen van een stijl worden onderwezen.

Wushu-wedstrijden

Belangrijke internationale evenementen zijn de World Wushu Championships, World Junior Wushu Championships, World Combat Games, Asian Games, National Games of China en Southeast Asian Games. Taolu, sanda en traditionele onderdelen kunnen binnen één evenement naast elkaar bestaan, maar hebben verschillende jurering en regels.

Bij wedstrijden moet je daarom altijd controleren of het om individuele taolu, duilian, jiti, sanda of een traditionele categorie gaat. Leeftijdsgroep, technische moeilijkheid, bescherming, contactniveau en scoring bepalen wat een prestatie betekent.

Kritiek en debat

Sommige traditionele krijgskunstenaars vinden modern Wushu te gecommercialiseerd en te sterk gericht op acrobatische vormen. Zij vrezen dat praktische gevechtsapplicatie, oude trainingsmethoden en overdracht tussen meester en leerling naar de achtergrond verdwijnen.

Voorstanders wijzen erop dat modern Wushu techniek, atletiek, discipline, internationale uitwisseling en toegankelijk onderwijs zichtbaar maakt. De eerlijkste conclusie is dat Wushu meerdere doelen heeft: het kan wedstrijdsport, performance, lichamelijke opvoeding, traditionele studie of sanda-training zijn.

Een Wushu-school kiezen

Vraag eerst of de school vooral traditioneel Wushu, modern taolu, sanda, Taijiquan of een combinatie aanbiedt. Controleer welke organisatie examens en wedstrijden ondersteunt en welke bescherming bij contacttraining wordt gebruikt.

• Kies voor taolu als je vooral vormen, techniek, flexibiliteit, sprongen en presentatie wilt trainen.
• Kies voor sanda als je gecontroleerd contact, stoten, trappen, worpen en wedstrijdvoorbereiding zoekt.
• Kies voor een traditionele school als je een specifieke stijl, wapentraditie, vorm en lerarenlijn wilt bestuderen.
• Vraag naar beginnerslessen, veiligheidsregels, leeftijdsgroepen en de manier waarop acrobatiek en contact geleidelijk worden opgebouwd.