Aikido

Aikido to japońska sztuka walki stworzona przez Morihei Ueshibę (O-Senseia) na początku XX wieku, oparta na zasadzie harmonizowania z siłą napastnika i przekierowywania jej, zamiast przeciwstawiania się jej bezpośrednio. Charakteryzujące się płynnymi, kolistymi ruchami, dźwigniami na stawy, rzutami i unieruchomieniami, aikido wyróżnia się spośród sztuk walki wyraźnym filozoficznym zobowiązaniem do nieagresji — celem jest zneutralizowanie ataku przy minimalnym wyrządzeniu krzywdy napastnikowi. Uprawiane przez miliony ludzi na całym świecie, aikido jest w równym stopniu dyscypliną duchową i filozoficzną, co fizyczną.

Morihei Ueshiba – od wojownika do orędownika pokoju

Morihei Ueshiba urodził się w 1883 roku w prefekturze Wakayama w Japonii. Jako chorowite dziecko, które zafascynowało się sztukami walki, opanował kilka systemów — przede wszystkim Daito-ryu Aiki-jujutsu pod okiem legendarnego Sokaku Takedy; system ten stał się główną techniczną podstawą aikido. Ueshiba był również oddanym wyznawcą religii Omoto-kyo, a jego rozwój duchowy — szczególnie głębokie doświadczenie oświecenia w 1925 roku — całkowicie zmienił jego podejście do sztuk walki.

Opisywał swoje doświadczenie jako uświadomienie sobie, że „prawdziwa sztuka walki nie polega na pokonywaniu innych, lecz na harmonizowaniu się z wszechświatem”. Od tego momentu zaczął rozwijać to, co miało stać się aikido — sztuką walki opartą na aiki (harmonii ducha), irimi (wchodzeniu), tenkan (obracaniu się) oraz zasadzie wykorzystywania energii przeciwnika przeciwko niemu zamiast przeciwstawiania jej siły.

Techniki i zasady aikido

Techniki aikido (waza) mają głównie charakter obronny i stosuje się je po połączeniu z atakiem. Do podstawowych rodzin technik należą: irimi-nage (rzut przez wejście), kote-gaeshi (rzut przez odwrócenie nadgarstka), shiho-nage (rzut w czterech kierunkach), nikyo, sankyo i yonkyo (kolejne dźwignie kontrolujące nadgarstek i ramię), kokyu-nage (rzut oddechem) oraz ikkyo (pierwsza nauka — podstawowa kontrola ramienia i unieruchomienie).

Trening z bronią — bokken (drewniany miecz), jo (krótki kij) i tanto (nóż) — stanowi integralną część tradycyjnej praktyki aikido. Trening Ueshiby z mieczem i włócznią wywarł głęboki wpływ na wzorce ruchowe aikido bez broni, a zrozumienie pracy z bronią pomaga dostrzec logikę technik wykonywanych bez broni.

Główne style

Aikikai: Oryginalny styl, którego siedziba znajduje się w Hombu Dojo w Tokio i który rozwija się pod kierunkiem rodziny Ueshiby (Doshu). Stanowi wzorzec tradycyjnego aikido na całym świecie.

Yoshinkan: Założony przez Gozo Shiodę, starszego ucznia O-Senseia. Bardziej uporządkowany i bojowy w charakterze, był wykorzystywany do szkolenia tokijskiej policji metropolitalnej. Znany z precyzyjnego i zdecydowanego wykonania.

Iwama-ryu: Rozwijany przez Morihiro Saito w dojo Iwama, gdzie O-Sensei spędził późniejsze lata życia. Kładzie nacisk na związek między technikami z bronią a technikami bez broni. Obecnie w dużej mierze zintegrowany z Aikikai.

Towarzystwo Ki (Shin Shin Toitsu Aikido): Założone przez Koichiego Toheia, kładzie nacisk na rozwój ki (energii) i jedność umysłu z ciałem obok techniki walki.

Trening aikido

Trening aikido opiera się na współpracy, a nie rywalizacji — w głównym nurcie aikido nie organizuje się turniejów. Ćwiczenia są zorganizowane wokół uke (atakującego, który przyjmuje technikę) oraz tori/nage (obrońcy, który ją wykonuje), a partnerzy naprzemiennie odgrywają te role. Taka forma współpracy pozwala bezpiecznie ćwiczyć techniki przy pełnym wyproście, rozwijając wyczucie równowagi i ruchu przeciwnika.

Ukemi (padanie i przewroty) to podstawowa umiejętność w aikido — ćwiczący muszą nauczyć się bezpiecznie przyjmować rzuty i dźwignie, zanim techniki te będą wykonywane z pełnym zaangażowaniem. Zaawansowane ukemi samo w sobie jest umiejętnością walki, pozwalającą ćwiczącym odzyskać prawidłową postawę i kontynuować po rzucie.

System stopni obejmuje pasy od białego do czarnego (stopnie dan), przy czym kolory stopni kyu różnią się w zależności od organizacji. Postępy ocenia się na podstawie egzaminów technicznych, a nie wyników rywalizacji.

Przewodnik po sprzęcie do aikido

Keikogi do aikido: podobne do keikogi do judo — wystarczająco wytrzymałe, aby znieść chwytanie i rzuty. Biały kolor jest standardem dla stopni kyu; hakama (szerokie plisowane spodnie) są noszone od czarnego pasa (lub wcześniej w niektórych szkołach) na keikogi.

Hakama: tradycyjna rozdzielona spódnica noszona w aikido i kendo. W aikido symbolizuje siedem cnót budō. Niektóre szkoły wymagają jej od pierwszego dnia, inne od shodanu (czarnego pasa pierwszego stopnia).

Bokken, jo i tanto: drewniana broń treningowa niezbędna do ćwiczeń z bronią w aikido. Bokken (drewniany miecz) służy do suburi (samodzielnych ćwiczeń cięcia) i kata w parach. Jo (krótki kij o długości około 128 cm) służy do ćwiczeń aiki-jo.