Luta Livre

Pochodzenie w Rio de Janeiro

Euclydes „Tatu” Hatem jest uznawany w wielu opracowaniach historycznych za głównego twórcę Luta Livre. Miał doświadczenie w catch wrestlingu i według dostępnych źródeł od 1927 roku w Rio de Janeiro nauczał oraz rozwijał techniki. Styl pozostał formą no-gi i czerpał wpływy z catch wrestlingu, zapasów w stylu grecko-rzymskim, judo oraz brazylijskiej praktyki Vale Tudo.

Luta Livre rozpowszechniło się za pośrednictwem szkół sportowych i grup treningowych w Rio de Janeiro, a później między innymi w Manaus. Brak gi był zarówno cechą techniczną, jak i przystępnym wyborem dla osób, które nie używały tradycyjnego stroju. Popularne przedstawienie, według którego wszyscy zawodnicy Luta Livre pochodzili z jednej klasy społecznej, jest zbyt uproszczone, jednak dostęp i kultura sportowa odegrały rolę w rywalizacji z BJJ.

Rozwój i rywalizacja z BJJ

Rywalizacja między Luta Livre a brazylijskim jiu-jitsu stała się widoczna podczas wyzwań, walk Vale Tudo i zawodów submission wrestlingu. Z rozwojem tej tradycji wiąże się takie nazwiska jak Euclydes Hatem, Euclides Pereira, Fausto i Carlos Brunocilla oraz Roberto Leitão.

Relacje z walk Hಾತema i rodziny Gracie częściowo sobie przeczą. Dlatego daty, zwycięzcy i konkretne techniki są przedstawiane wyłącznie jako twierdzenia oparte na źródłach. Wydarzenia związane z Hugo Duarte, Ricksonem Gracie, Eugênio Tadeu i galami Desafio są również rozróżniane jako oficjalna walka, wyzwanie lub nieformalna konfrontacja.

Od Vale Tudo do współczesnego grapplingu

W latach 70. Fausto i Carlos Brunocilla przyczynili się do dalszego szkolenia zawodników Luta Livre. Roberto Leitão, mający doświadczenie w judo i zapasach, jest wymieniany ze względu na usystematyzowanie grapplingu na podstawie biomechaniki i ruchu. Późniejszy rozwój grapplingu no-gi i MMA wynikał z szerokiej wymiany wpływów między Luta Livre, BJJ, zapasami, judo, sambo, catch wrestlingiem, Muay Thai i innymi systemami.

Upadek i współczesne odrodzenie

Od lat 80. i 90. XX wieku BJJ zyskało znacznie większą międzynarodową infrastrukturę. Rodzina Gracie, pierwsze wydarzenia UFC i profesjonalizacja MMA zwiększyły globalną widoczność BJJ, podczas gdy Luta Livre pozostawało mniej centralnie zorganizowane.

Zawodnicy Luta Livre brali jednak udział w zawodach Vale Tudo, UFC, Pride i innych wydarzeniach MMA. W tej historii wymienia się Marco Ruasa, Hugo Duarte, Pedra Otávia, Johila de Oliveirę i Eugênio Tadeu, jednak ich styl i określenie dyscypliny należy opisywać w zależności od źródła i okresu.

Rozwój BJJ no-gi zmniejszył widoczną różnicę w ubiorze między obiema tradycjami. Współczesny grappling no-gi rozwijał się dzięki wzajemnym wpływom oraz wkładowi Luta Livre, BJJ, catch wrestlingu, zapasów, judo i sambo.

Według przekazanych informacji w 2017 roku powołano Confederação Brasileira de Luta Livre Esportiva, aby lepiej organizować i promować ten sport. Zakres działalności i aktualny status federacji różnią się w zależności od źródła.

Stopnie i ranking

Według dostarczonych źródeł Brazylijska Federacja Luta Livre opracowała program nauczania i system stopni. Podział obejmuje poziomy początkujący, średniozaawansowany i zaawansowany: biały, żółty i pomarańczowy na poziomie początkującym; niebieski na poziomie średniozaawansowanym; oraz fioletowy, brązowy i czarny na poziomie zaawansowanym.

Wspomniany czarny pas i wyższe stopnie, w tym stopnie dan, należą do systemu tej federacji i nie stanowią obowiązującego na całym świecie modelu. Inne szkoły mogą stosować własne systemy stopni lub całkowicie rezygnować z systemu pasów. Chociaż Luta Livre jest dyscypliną no-gi, w niektórych organizacjach zawodnik może, jeśli chce, nosić pas.

Według informacji federacji zdobycie czarnego pasa może być długotrwałym procesem. Dokładny czas, egzaminy i uprawnienia do prowadzenia zajęć różnią się w zależności od organizacji.

Pionierzy i znani zawodnicy MMA

Euclydes „Tatu” Hatem jest uznawany za najważniejszego twórcę tego stylu. Euclides Pereira jest wymieniany ze względu na swoją walkę z Carlsonem Gracie w 1968 roku. Fausto i Carlos Brunocilla oraz Roberto Leitão są kojarzeni z dalszym rozwojem i usystematyzowaniem Luta Livre.

Marco Ruas jest ważnym wczesnym przykładem zawodnika MMA wszechstronnie trenującego grappling, zapasy i stójkę. Dokładne określenie jego stylu różni się w zależności od źródła; nie jest on bez zastrzeżeń opisywany jako przedstawiciel jednej zunifikowanej szkoły Luta Livre.

Alexandre França Nogueira „Pequeno”, Renato „Babalu” Sobral, Hugo Duarte i Eugênio Tadeu są w źródłach łączeni z Luta Livre, Vale Tudo lub brazylijską sceną submission i MMA. José Aldo, Glover Teixeira, Rousimar Palhares, Darren Till i Vicente Luque nie są automatycznie uznawani za zawodników Luta Livre bez konkretnego źródła potwierdzającego ich trening lub stopień.

W przypadku każdego zawodnika należy rozróżnić formalną linię Luta Livre, ogólny wpływ brazylijskiego grapplingu oraz techniki, które mogą również pochodzić z innych systemów.

Luta Livre i grappling no-gi

Luta Livre często porównuje się do grapplingu submission ADCC i BJJ no-gi, ponieważ wszystkie trzy dyscypliny można uprawiać bez kimona. Nie oznacza to, że są tym samym sportem. Pochodzenie technik i taktyka rywalizacji mogą się pokrywać, natomiast zasady, metodyka nauczania, systemy stopni i tożsamość kulturowa się różnią.

W zawodach grapplingowych strategię mogą kształtować obalenia, ściąganie do gardy, dźwignie na nogi, haki na piętę, punkty za pozycje i poddania. Dokładne konsekwencje danego działania zawsze określa regulamin wydarzenia.

Dla początkujących ważne jest, aby szkoła wyjaśniała zasady, zapewniała bezpiecznych partnerów treningowych i nie wprowadzała ryzykownych dźwigni na nogi i szyję bez odpowiedniego nadzoru. Luta Livre nie jest przyzwoleniem na niekontrolowaną przemoc, lecz zorganizowaną sztuką walki i dyscypliną sportową.