Kung fu

Kung fu

Stats

Pochodzenie
Chiny

Kung Fu (zapisywane również jako Gong Fu – dosłownie „umiejętność osiągnięta dzięki ciężkiej pracy”) to zbiorcze określenie setek chińskich stylów sztuk walki, rozwijanych przez tysiące lat. Od dynamicznych kopnięć północnego Shaolinu po ciosy z bliskiego dystansu w Wing Chun, od wewnętrznej mocy Tai Chi po style naśladujące ruchy zwierząt, takie jak Pięć Zwierząt – Kung Fu obejmuje najbardziej różnorodny zasób wiedzy o sztukach walki na świecie. To zarówno dyscyplina fizyczna, jak i tradycja filozoficzna, nierozerwalnie związana z chińską kulturą, historią i medycyną.

Historia

Starożytne początki

Udokumentowana historia chińskich sztuk walki sięga ponad 4000 lat wstecz, a wzmianki o zapasach i sztukach walki opartych na uderzeniach pochodzą z epoki Żółtego Cesarza. Systematyzacja Kung Fu w odrębne szkoły przyspieszyła w czasach dynastii Zhou (1046–256 p.n.e.) i osiągnęła swój klasyczny szczyt w epoce klasztoru Shaolin. Klasztor Shaolin w prowincji Henan — założony w 477 r. n.e. — stał się najsłynniejszym ośrodkiem chińskich sztuk walki, a jego mnisi przez stulecia rozwijali systemy walki, które rozpowszechniły się w całych Chinach i Azji Południowo-Wschodniej.

Główne rodziny stylów

Style północne (Bei Pai): kładą nacisk na techniki walki na długim dystansie, wysokie kopnięcia, ruchy akrobatyczne i siłę generowaną po linii prostej. Do głównych stylów północnych należą Shaolin Kung Fu, Chang Quan (Długa Pięść), Modliszka, Styl Małpy i Szpon Orła. Style północne wykorzystują pełny zasięg ciała oraz sprzyjają mobilności i generowaniu siły poprzez obszerne ruchy.

Style południowe (Nan Pai): kładą nacisk na uderzenia z bliskiego dystansu, mocne pozycje, techniki ręczne i generowanie siły na krótkim dystansie. Do głównych stylów południowych należą Wing Chun (słynnie nauczany przez Ip Mana i uprawiany przez Bruce’a Lee), Hung Gar, Choy Li Fut, Pięć Zwierząt (Tygrys, Żuraw, Lampart, Wąż, Smok) oraz Biały Żuraw. Style południowe są zazwyczaj bardziej zwarte i skuteczniejsze na krótkim dystansie.

Style wewnętrzne (Nei Jia): koncentrują się na rozwijaniu energii wewnętrznej (qi/chi), rozluźnieniu i strukturalnym wyrównaniu całego ciała, a nie na sile mięśni. Trzy główne sztuki wewnętrzne to Tai Chi Chuan (Taijiquan), Bagua Zhang i Xing Yi Quan. Style wewnętrzne kładą nacisk na ustępowanie pod naporem siły, przekierowywanie jej i bezwysiłkowe generowanie mocy — zgodnie z filozofią taoistyczną.

Style zwierzęce: wiele systemów Kung Fu opiera się na naśladowaniu ruchów i cech zwierząt — Tygrys (siła), Żuraw (równowaga i precyzja), Lampart (szybkość), Wąż (elastyczność i penetracja), Smok (nieuchwytność), Modliszka (przechwytywanie i ataki na stawy), Małpa (zwodzenie i zwinność). Każdy system zwierzęcy odzwierciedla odrębne podejście taktyczne i filozoficzne do walki.

Bruce Lee i globalne rozpowszechnienie Kung Fu

Bruce Lee (1940–1973) był najważniejszą postacią w popularyzacji Kung Fu na całym świecie. Jako uczeń Wing Chun Ip Mana w Hongkongu Lee wyemigrował do Stanów Zjednoczonych i zaczął nauczać chińskich sztuk walki, przełamując tradycję nauczania wyłącznie chińskich uczniów. Jego filmy, filozofia oraz stworzenie Jeet Kune Do (jego własnej syntezy zasad walki) uczyniły Kung Fu światowym fenomenem i zapoczątkowały globalny boom na sztuki walki w latach 70. XX wieku i później.

Wushu — nowoczesna, wyczynowa i pokazowa forma Kung Fu, rozwijana przez chiński rząd od lat 50. XX wieku — dodatkowo rozpowszechniła chińskie sztuki walki na świecie poprzez ruch olimpijski i międzynarodową rywalizację.

Trening

Trening Kung Fu

Trening Kung Fu różni się znacznie w zależności od stylu, ale zazwyczaj obejmuje: podstawowe techniki (ciosy, kopnięcia, bloki, pozycje), formy (tao lu – ustalone sekwencje), ćwiczenia w parach (chi sao w Wing Chun, pchające dłonie w Tai Chi), trening z bronią (kij, miecz, włócznia, nunchaku) oraz ćwiczenia kondycyjne (żelazna dłoń, trening pozycji, rozciąganie).

Tradycyjny trening Kung Fu charakteryzuje się długoterminowym zaangażowaniem, powtarzaniem i bezpośrednim przekazywaniem wiedzy między mistrzem a uczniem. Współczesny trening Wushu w chińskich szkołach sportowych jest bardziej atletyczny i ustandaryzowany, z naciskiem na akrobatyczne formy oraz rywalizację w walce Sanda.