Zapasy

Zapasy są jednym z najstarszych i najbardziej rozpowszechnionych sportów walki w historii ludzkości — przedstawiano je na malowidłach jaskiniowych, były cenione w starożytnej Grecji, a od wznowienia igrzysk w 1896 roku stanowią ważną dyscyplinę nowożytnych igrzysk olimpijskich. To czysta próba siły fizycznej, techniki, równowagi i determinacji. Zapasy uczą kontroli nad ciałem oraz umiejętności wykonywania obaleń, które stanowią podstawę praktycznie każdego innego sportu walki. W MMA baza zapaśnicza jest powszechnie uznawana za najcenniejszy fundament, jaki może mieć zawodnik.

Starożytne początki

Zapasy są udokumentowane w niemal każdej starożytnej cywilizacji. Malowidła grobowcowe w Egipcie z 2300 roku p.n.e. przedstawiają chwyty zapaśnicze, które do dziś są rozpoznawalne. Sumeryjskie rzeźby, grecka ceramika i chińskie manuskrypty potwierdzają, że zapasy były ważną dyscypliną sportową i wojskową. W starożytnej Grecji zapasy (pale) były częścią pięcioboju podczas starożytnych igrzysk olimpijskich od 708 roku p.n.e., a pankration — połączenie zapasów i uderzeń — należał do najbardziej cenionych konkurencji.

W Japonii sumo rozwijało się jako rytuał i sport przez ponad 1500 lat. W świecie islamskim zapasy w oliwie (yağlı güreş) stały się narodową tradycją Turcji. W Azji Centralnej lokalne style zapaśnicze, takie jak mongolskie bökh i kazachskie küresi, wykształciły własne, odrębne tradycje. Zapasy są prawdziwie uniwersalną aktywnością człowieka.

Współczesne style zapaśnicze

Współczesne zapasy sportowe są zdominowane przez trzy główne style regulowane przez United World Wrestling (UWW):

Zapasy w stylu wolnym: Dozwolone są chwyty za nogi oraz wykorzystywanie nóg w działaniach ofensywnych i defensywnych. Na igrzyskach olimpijskich rozgrywane są kategorie kobiet i mężczyzn. To najczęściej uprawiany wyczynowy styl zapaśniczy na świecie.

Zapasy w stylu klasycznym: Zabronione są chwyty poniżej pasa oraz wykorzystywanie nóg w działaniach ofensywnych. Rzuty można wykonywać wyłącznie przy użyciu górnej części ciała. Jest to styl wymagający wyjątkowej siły górnej części ciała i doskonałej techniki walki w zwarciu — na igrzyskach olimpijskich rywalizują w nim wyłącznie mężczyźni.

Zapasy w stylu folkstyle (akademickim): Dominujący styl w Stanach Zjednoczonych, kładący nacisk na kontrolę i pozycję podczas utrzymywania przeciwnika na macie. Wychował wielu najwybitniejszych zapaśników MMA, w tym Dana Gable’a, Caela Sandersona, Randy’ego Couture’a i Dana Severna.

Zapasy i MMA

Gdy UFC rozpoczęło działalność w 1993 roku, zapaśnicy szybko udowodnili swoją przewagę u boku zawodników BJJ. Zdolność kontrolowania miejsca, w którym toczy się walka — w stójce czy w parterze — dawała zapaśnikom przewagę strukturalną, której nie zapewniała żadna inna baza. Mistrzowie tacy jak Randy Couture, Dan Severn, Tito Ortiz, a później Khabib Nurmagomedov pokazali, że najwyższej klasy zapasy połączone z ground-and-pound lub obroną przed poddaniami stanowią niemal niepokonany schemat. Obecnie praktycznie każdy czołowy zawodnik MMA intensywnie trenuje zapasy, niezależnie od swojej głównej dyscypliny.

Trening zapasów

Trening zapasów jest wymagający fizycznie i intensywnie rozwija kondycję. Zajęcia zazwyczaj obejmują: pozycję i poruszanie się, zmianę poziomu i wejścia do ataku, obalenia za jedną i obiema nogami, rzuty i podcięcia, zejścia do nóg i obronę w zapasach, powroty na matę i kontrolę z góry oraz sytuacje scramble charakterystyczne dla zawodów.

Walka na żywo (sparring) ma kluczowe znaczenie dla rozwoju i jest praktykowana od wczesnych etapów treningu zapaśnika. Ten sport buduje wyjątkową siłę eksplozywną, wytrzymałość anaerobową, świadomość własnego ciała i odporność psychiczną. Programy zapaśnicze w szkołach średnich i na uczelniach w USA kształcą zawodników światowej klasy w różnych sportach walki.

W przypadku zawodników MMA trening zapasów koncentruje się na: ataku i obronie przed obaleniami, zapasach w klinczu przy siatce, pozycjonowaniu do ciosów z góry oraz przechodzeniu za plecy. Solidne podstawy zapaśnicze dają zawodnikom MMA możliwość dyktowania miejsca i tempa każdej wymiany.

Zapasy w Holandii

Zapasy mają w Holandii skromną, lecz rosnącą pozycję, w dużej mierze dzięki gwałtownemu rozwojowi MMA. Holenderska scena MMA — oparta na światowej klasy tradycji stójkowej — coraz więcej inwestuje w zapasy jako brakujący element układanki sportów walki. Kluby zrzeszone w Nederlandse Worstel Federatie (NWF) działają w całym kraju, a zapasy są obecnie standardowym elementem poważnych programów treningowych MMA w Holandii.

Przewodnik po sprzęcie zapaśniczym

Kostium zapaśniczy: Tradycyjny jednoczęściowy strój startowy. Musi ściśle przylegać do ciała, aby zapobiegać chwytaniu. Dostępny w barwach klubowych na zawody drużynowe.

Buty zapaśnicze: Niskie lub wysokie buty z cienką, przyczepną podeszwą, zapewniające maksymalne czucie maty i wsparcie kostki. Niezbędne w zapasach wyczynowych — znacznie różnią się od standardowych butów treningowych.

Ochraniacze uszu: Stanowczo zalecane. Zapasy mogą powodować ucho zapaśnika wskutek powtarzającego się tarcia o matę i ucisku uszu. Ochraniacze uszu chronią przed tym podczas treningów i zawodów.

Nakolanniki: Opcjonalne, ale często używane; chronią kolana podczas prób obaleń i chaotycznych wymian na macie.

Ochraniacz szczęki: Zalecany podczas sparringu, szczególnie w treningu zapaśniczym ukierunkowanym na MMA, gdzie intensywność jest wysoka.